Haz 22, 2018
138 Views
0 0

Kondansatör Nedir

Yazar
Kondansatörler elektrik yüklerini kısa süreliğine depo etmeye yarayan devre elemanlarıdır. Kondansatörlerin sembolü c, birimi ise faraddır.

Kondansatörler yapısal olarak iki iletken levha arasına konulmuş bir yalıtkandan oluşur. İletken levhalar arasında bulanan maddeye elektriği geçirmeyen anlamaında dielektrik adı verilir. Kondansatörlerde dielektrik madde olarak; mika, kağıt, polyester, metal kağıt, seramik, tantal vb. maddeler kullanılabilir. Elektrolitik ve tantal kondansatörler kutupludur ve bu nedenle sadece DC ile çalışan devrelerde kullanılabilirler. Kutupsuz kondansatörler ise DC veya AC devrelerinde kullanılabilir.
Kutuplu ve Kutupsuz Kondansatör Sembolleri
Kondansatörlerin elektrik depolama kapasitesi; plakaların yüzey alanına, plakalar arasındaki uzaklığa ve kullanılan dielektrik maddenin cinsine bağlı olarak değişir. Kondansatörler elektriği piller gibi uzun süre depolayamaz, herhangi bir devreye bağlı olmasalar da zamanla boşalırlar. Yandaki resimde kutuplu ve kutupsuz kondansatör sembolleri gösterilmiştir.

Kondansatörlerin Şarjı
Kondansatör Şarjı
Kondansatörlerin şarjı, kondansatörün levhaları arasında potansiyel farkın meydana gelmesi demektir. Kondansatörün iki levhası da eşit miktarda elektrona sahip iken kondansatör boştur. Kondansatör bir pile bağlandığında, pilin artı kutbuna bağlanan taraftaki levhadaki elektronlar pilin artı ucuna doğru gitmeye başlar ve bu levha pozitif duruma geçer. Bu levhanın artı yük kazanması karşısındaki levhaya gelen elektron sayısını arttırır ve sonuç olarak pilin artı ucuna yakın olan levha pozitif, diğer levha da negatif olarak yüklenir. Kondansatörde bulunan dielektrik malzeme yalıtkan olduğundan pil sürekli bir akım dolanımı başlatamaz. Kondansatörün levhaları arasındaki potansiyel gerilim, pil gerilimine eşit olduğunda geçen akım sıfıra iner. Kondansatörün pil ile bağlantısı kesildikten sonra kısa süreliğine kondansatör yüklü kalır.
DC devrelerde kondansatörler ilk anda şarj olur, DC akım kesildikten sonra da bir süreliğine bu durumda kalır. AC devrelerde ise kondansatörler alternans değiştikçe sürekli dolup boşalır.

Kondansatörler Çeşitşleri

 

 

Elektrolitik Kondansatörler 

 

Elektrolitik kondansatörlerde dielektrik madde olarak asit borik eriyiği ya da borakslı elektrolitler bulunur. İletken levhalar ise alüminyum ya da tantalyum plakalardır. Elektrolitik kondansatörler, kutuplu ya da kutupsuz olarak üretilirler. Kutuplu olan kondansatörler DC devrelere bağlanırken artı ve eksi uçlara dikkat edilmelidir. Yanlış yapılan bağlantılarda anotta bulunan oksit tabakası metal yüzeyi kısa devre edip, yüksek ısı oluşumuna ve kondansatörün patlamasına yol açabilir.

Elektrolitik kondansatörler sıvılı tip ve kuru tip olarak ikiye ayrılır. Sıvılı tip elektrolitik kondansatörler sadece DC devrelerde kullanılabilen, pozitif levha olarak alüminyum barındıran kondansatörlerdir. Bu tip kondansatörlere DC akım uygulandığında, pozitif levha üzerinde yalıtkan bir oksit tabakası oluşarak dielektrik gibi davranır. Oluşan bu tabaka çok ince olduğundan kondansatörün kapasitesi yüksek olur. Kuru tip elektrolitik kondansatörlerde ise elektrolitik sıvı yerine boraks eriyiği emdirilmiş kağıt ya da bez kullanılır.

Elektrolitik kondansatörlerde bulunan elektrolitik sıvısı aşırı sıcak nedeniyle zamanla kurumaya başladığından, kondansatörün kapasite değeri düşebilir ve bu durum hassas devrelerin çalışma sisteminde arızalara neden olabilir.

Kağıtlı Kondansatörler 

Kağıtlı kondansatörler, yalıtkanlık kalitesini arttırmak için parafin maddesi emdirilmiş 0,01 mm kalınlığındaki kağıdın iki yüzüne 0,008 mm kalınlığında kalay ya da alüminyum plakalar yapıştırılarak üretilir. Kağıtlı kondansatörlerin kuru kağıtlı, yağlı kağıtlı ve metalize kağıtlı gibi modelelleri bulunmaktadır.

Metal Kağıtlı Kondansatörler

Kağıtlı kondansatörlerden farklı olarak bu tip kondansatörlerde kağıt üzerine basınç yoluyla ince alüminyum ya da çinko kaplanmıştır. Bu yöntemle kondansatörler daha küçük boyutlu ama kağıtlı kondansatörlere göre daha yüksek kapasiteye sahip şekilde üretilmektedir. Metal kağıtlı kondansatörlerde, yüzeyin bir bölümünde kırılma olduğunda ark oluşur. Bu kısımda ince bir metal yüzey basıncı oluşarak metalsiz bir yüzey oluşur ve kısa devreyi önler. Metal kağıtlı kondansatörlerin bu durumu onlara kendilerini onarabilme özelliği kazandırır.

Plastik Kondansatörler

Plastik kondansatörlerin yalıtkan kısımlarında; polipropilen, polyester, polikarbonat, iletken kısımlarında ise alüminyum levhalar kullanılır. Plastik kondansatörlerin kapasite değerleri çok kararlıdır, metal kağıtlı kondansatörler gibi kendilerini onarabilirler ve yalıtkanlık dirençleri yüksektir.

Tantal Kondansatörler

Tantal kondansatörler, anot olarak görev yapan oksitlendirilmiş bir tantal yaprak ve katot ile sargıyı tutan bir gözenekli tutucudan oluşur. Bu kondansatörlerin kapasite değerleri 0,1 mikrofarad ile 68 mikrofarad arasında değişir.

Seramik Kondansatörler 

Seramik kondansatörlerde iletken levhalar arasında baryum titanat ya da titanyum dioksit gibi seramik maddeler bulunur. Disk şeklindeki seramik kondansatörlere mercimek kondansatörler de denir. Seramik kondansatörlerin kapasite değerleri küçük, toleransları ise %20 civarındadır. Bu tip kondansatörlerin kapasite değerleri sıcaklık ve nemden kolay etkilenir. Seramik kondansatörlerin enerji kayıpları düşük olduğundan yüksek frekanslı devrelerde kullanılabilirler.

Mika Kondansatörler

Mikalı kondansatörlerde dielektrik madde olarak yalıtkanlığı çok yüksek olan mika kullanılır. Mika kondansatörler ince metal folyolar arasına mik konularak üretilir. Mikalı kondansatörlerin kapasite değerleri 1 pikofarad ile 0,1 mikrofarad arasında, çalışma voltajları 100 V ile 2500 V arasında, toleransları ise %2 ile %20 arasında değişir.

SMD (Surface Mounted Device) Kondansatörler

Küçük elektronik devrelerde kullanmak için üretilen kondansatörlerdir. Gövde boyutları küçük olduğundan lehimlenmesi zordur.

Polyester Kondansatörler

Dielektrik madde olarak polyester kullanılan kondansatörlerdir. Kapasite değerleri 220 pikofarad ile 0,33 mikrofarad arasında değişebilir. 

Makale Etiketleri:
·
Makale Kategorileri:
Elektronik
http://teknobayt.com

Teknobayt Tasarım Stüdyosunun tasarımcısı, ve kurucusudur.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir